Γιατί νιώθω άγχος συνεχώς ακόμα κι όταν δεν πάει κάτι λάθος;

Πολλοί άνθρωποι περιγράφουν μια παρόμοια εμπειρία: "Δεν υπάρχει κάτι λάθος στη ζωή μου… αλλά παρ’ όλα αυτά νιώθω άγχος συνέχεια."

Μπορεί εξωτερικά να λειτουργείς καλά: να εργάζεσαι, να φροντίζεις τις υποχρεώσεις σου, να είσαι εκεί για τους άλλους, αλλά εσωτερικά να υπάρχει μια συνεχής αίσθηση έντασης, υπερανάλυσης ή ανησυχίας που δεν σταματά ποτέ εντελώς.

Αν αυτό σου ακούγεται γνώριμο, μπορεί να είναι μπερδεμένο. Ακόμα και απογοητευτικό. Γιατί λογικά ίσως σκέφτεσαι ότι "θα έπρεπε" να νιώθεις καλά.

Όμως το άγχος δεν λειτουργεί πάντα έτσι.

Όταν το άγχος δεν σχετίζεται με όσα συμβαίνουν στη ζωή σου

Σε πολλές περιπτώσεις, το επίμονο άγχος δεν προκαλείται από κάποιο συγκεκριμένο εξωτερικό πρόβλημα.

Αντίθετα, μπορεί να σχετίζεται με τον τρόπο που το νευρικό σου σύστημα έχει μάθει να ανταποκρίνεται στο στρες με την πάροδο του χρόνου.

Το νευρικό σύστημα είναι το μέρος του σώματός σου που είναι υπεύθυνο για την ανίχνευση ασφάλειας και απειλής. Λειτουργεί αυτόματα, κάτω από το επίπεδο της συνειδητής σκέψης. Όταν γίνεται υπερευαίσθητο ή υπερφορτωμένο, μπορεί να παραμένει σε κατάσταση ενεργοποίησης ακόμη κι όταν δεν συμβαίνει κάτι επικίνδυνο.

Αυτό σημαίνει ότι το σώμα σου μπορεί να λειτουργεί σαν να χρειάζεται συνεχώς να προετοιμάζεται ή να δίνει προσοχή σε κάτι, ακόμη και σε ήρεμες καταστάσεις.

Γιατί το να προσπαθείς να διώξεις το άγχος με την σκέψη συχνά δεν λειτουργεί

Μια πολύ συνηθισμένη εμπειρία είναι η προσπάθεια να "κατανοήσεις" ή να "λύσεις" το άγχος νοητικά.

Μπορεί να:

• αναλύεις τις σκέψεις σου

• προσπαθείς να καθησυχάσεις τον εαυτό σου

• αναζητάς λογικές εξηγήσεις

• προσπαθείς να "σκέφτεσαι θετικά"

Κι όμως, το άγχος παραμένει. Αυτό συμβαίνει γιατί το άγχος δεν είναι μόνο μια νοητική διαδικασία, είναι επίσης μια κατάσταση του νευρικού συστήματος.

Όταν το νευρικό σύστημα βρίσκεται σε ενεργοποίηση, επηρεάζει:

• την αναπνοή

• τη μυϊκή ένταση

• τον καρδιακό ρυθμό

• τα επίπεδα εγρήγορσης

• τη συναισθηματική αντιδραστικότητα

Άρα, ακόμη κι αν οι σκέψεις σου είναι ήρεμες, το σώμα σου μπορεί να εξακολουθεί να βρίσκεται σε κατάσταση συναγερμού.

Άγχος υψηλής λειτουργικότητας: όταν όλα φαίνονται καλά εξωτερικά

Πολλοί άνθρωποι που βιώνουν χρόνιο άγχος είναι στην πραγματικότητα πολύ λειτουργικοί στην καθημερινότητά τους.

Αυτό συχνά αποκαλείται άγχος υψηλής λειτουργικότητας.

Μπορεί να φαίνεται ως:

• παραγωγικότητα και υπευθυνότητα

• εξωτερική ηρεμία ή ψυχραιμία

• συνέχιση των υποχρεώσεων ακόμη κι όταν υπάρχει υπερφόρτωση

• δυσκολία στη χαλάρωση ή στο να επιβραδύνεις

• μια συνεχής εσωτερική αίσθηση πίεσης

Απ’ έξω μπορεί να μην είναι εμφανές. Εσωτερικά όμως μπορεί να νιώθεις ότι υπάρχει πάντα κάτι που πρέπει να διαχειριστείς, να προετοιμάσεις ή να κρατήσεις υπό έλεγχο.

Γιατί το σύστημά σου παραμένει "ενεργοποιημένο" ακόμη κι όταν ξεκουράζεσαι

Αν το άγχος υπάρχει εδώ και πολύ καιρό, το νευρικό σου σύστημα μπορεί να έχει συνηθίσει να λειτουργεί σε μια διαρκώς αυξημένη κατάσταση ενεργοποίησης.

Με τον καιρό, αυτό μπορεί να αρχίσει να φαίνεται "φυσιολογικό", ακόμη κι αν είναι εξαντλητικό.

Μπορεί να παρατηρείς:

• δυσκολία να χαλαρώσεις πραγματικά

• ανησυχία ή νευρικότητα στις στιγμές ξεκούρασης

• ένταση ακόμη κι όταν δεν συμβαίνει τίποτα

• να ξυπνάς ήδη νιώθοντας "σε εγρήγορση"

• την αίσθηση ότι το μυαλό σου είναι συνεχώς ενεργό

Αυτό δεν είναι προσωπική αποτυχία. Συχνά είναι ένα μαθημένο φυσιολογικό μοτίβο.

Ένας διαφορετικός τρόπος κατανόησης του άγχους

Αντί να βλέπεις το άγχος μόνο ως ένα πρόβλημα που πρέπει να εξαφανιστεί, μπορεί να βοηθήσει να το δεις ως πληροφορία από το νευρικό σου σύστημα.

Μπορεί να αντανακλά:

• συσσωρευμένο στρες

• έλλειψη εσωτερικής αίσθησης ασφάλειας

• μακροχρόνια υπερενεργοποίηση

• δυσκολία μετάβασης σε κατάσταση ξεκούρασης

Μέσα από αυτή την οπτική, η εστίαση μετατοπίζεται από το:

"Τι πάει λάθος με εμένα;" στο: "Σε τι ανταποκρίνεται το σύστημά μου;"

Τι πραγματικά υποστηρίζει την αλλαγή

Όταν το άγχος έχει ρίζες στην ενεργοποίηση του νευρικού συστήματος, η αλλαγή συχνά απαιτεί περισσότερα από απλή αλλαγή τρόπου σκέψης.

Μπορεί να περιλαμβάνει:

• να μάθεις πώς λειτουργούν οι αντιδράσεις στρες σου

• να αναπτύξεις επίγνωση των σημάτων του σώματος

• να καλλιεργήσεις εργαλεία αποφόρτισης και ρύθμισης

• να ενισχύσεις σταδιακά την εσωτερική ασφάλεια και σταθερότητα

• να δημιουργήσεις χώρο ώστε να ανταποκρίνεσαι αντί να αντιδράς αυτόματα

Δεν πρόκειται για το να πιέσεις τον εαυτό σου να ηρεμήσει.

Πρόκειται για το να υποστηρίξεις το σύστημά σου ώστε να βγει σταδιακά από τη χρόνια κατάσταση ενεργοποίησης.

Τελική σκέψη

Αν νιώθεις άγχος συνεχώς ακόμη κι όταν δεν υπάρχει κάτι λάθος, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάτι λάθος με εσένα.

Συχνά σημαίνει ότι το νευρικό σου σύστημα έχει μάθει να παραμένει σε εγρήγορση ως τρόπος προστασίας.

Και με τη σωστή μορφή υποστήριξης, μπορεί επίσης να μάθει κάτι διαφορετικό.

Αν μπορείς να ταυτιστείς με αυτό

Αν αναγνωρίζεις τον εαυτό σου σε όσα διάβασες, ίσως σε βοηθήσει να δουλέψεις πιο άμεσα με τη ρύθμιση του νευρικού συστήματος μέσα σε ένα υποστηρικτικό πλαίσιο.

Μπορείς να μάθεις περισσότερα για το ατομικό θεραπευτικό coaching εδώ:

Ας συνεργαστούμε